Yποθετικό ηθικό δίλημμα...

Χθές σε μια αμπελοφιλοσοφική συζήτηση (συνοδείας μπαγιάτικου σταφυλόζουμου γαρ, λέγε με κρασί) μιλούσαμε για το τί είναι (και τί δεν είναι) τέχνη. Απάντηση δεν βρήκαμε, ούτε και περιμέναμε να βρούμε. Γνώρισα δε, και τον εγγλεζο-γιαπωνέζο Καρυωτάκη της σχολής μου, ένα προπτυχιακό που σπουδάζει σύνθεση.

Τσούπ, καλησπέρα σας, έχω μανιοκατάθλιψη. Δεν το είπε. Θα μπορούσε όμως. Ο τύπος έχει εμμονή με τον θάνατο. Και του αρέσει να βάζει και τους άλλους να το σκέφτονται. Και τα καταφέρνει γαμώτο. Ανάμεσα στις διάφορες ενδιαφέρουσες απόψεις που μου αράδιασε, μου έθεσε και το εξής υποθετικό ηθικό δίλημμα:

Ας υποθέσουμε ότι, για κάποιο λόγο, πρέπει να ανακοινώσεις σε κάποιον ότι έχει μια ώρα ζωής και αφού περάσει αυτή η ώρα να τον σκοτώσεις. Και έχεις να διαλέξεις (για τον φόνο που θα διαπράξεις) ανάμεσα σε ένα ενήλικα, πες 18 χρονών και ένα παιδάκι 5 χρονών. Ποιόν θα σκοτώσεις και γιατί;

...

Λοιπόν, το σκέφτηκες; Να μου πείς την απάντηση μετά.

Ο εγγλεζο-γιαπωνέζος Καρυωτάκης λοιπόν μου είπε ξεκάθαρα ότι θα σκότωνε το παιδάκι. "Και γιατί;" τον ρωτάω εγώ. Και ορίστε μια απάντηση που δεν είχα ποτέ μου σκεφτεί:

- "Θα σκότωνα το παιδάκι, επειδή το παιδάκι δεν μπορεί να κατανοήσει και να εκλογικεύσει την έννοια του θανάτου, δηλαδή δεν έχει ακόμα τις απαιτούμενες νοητικές δεξιότητες για αυτό. Δεν μπορεί να καταλάβει τί σημαίνει να υπάρχεις και από την άλλη ούτε και το τί σημαίνει να μήν υπάρχεις πλέον. Δεν μπορεί να φανταστεί πώς θα ήταν να είσαι νεκρός για πάντα. Ο ενήλικας θα το έχει κατανοήσει και θα το έχει σκεφτεί. Και αυτή η τελευταία μία ώρα που θα του δώσεις θα είναι πραγματικό βασανιστήριο για αυτόν. Και θα πεθάνει δυστυχισμένος. Επειδή θα τον βασανίζουν οι αμφιβολίες για το άν υπάρχει ή όχι κάτι μετά... Υποθέτω ότι πλέον έχεις καταλάβει ότι, προφανώς, είμαι άθεος..."

Εγώ δεν μπορώ να αποφασίσω τί θα έκανα στη θέση του. Μπορώ απλά να μην το σκέφτομαι. Αλλά έλα που στιφογυρίζει σαν ενοχλητικό έντομο μέσα στις σκέψεις μου;...

Πάρτε τώρα ένα Καρυωτάκη κερασμένο!

κι άλλο ένα, από τον Κώστα Ουράνη...

Τελευταίο της Θεσσαλονίκης...

Εδώ και μέρες σβήνω τα σημάδια του περάσματος μου από το σπίτι αυτό. Το σπίτι στο οποίο ζώ εδώ και 3 χρόνια. Ένα σπίτι που αγάπησα, που μέσα του γέλασα και έκλαψα, ερωτεύτηκα και απογοητεύτηκα. Το είχα ντύσει με χρωματιστές αφίσες και μικροπράματα στα ράφια που η κάθε μαμά θα αντιμετώπιζε απλά ως μαγνήτες για σκόνη.

Στην πραγματικότητα όλα αυτά ήταν σαν σελίδες από ημερολόγιο. Μέσα τους είχαν κρυμμένες αναμνήσεις από φίλους και όμορφες στιγμές. Τα είχα τοποθετήσει όλα αυτά στο χώρο γύρω μου ούτως ώστε να περιτριγυρίζομαι από εικόνες που αγαπώ και την σκέψη των φίλων μου, παρόλο που αυτοί ήταν σωματικά απόντες.

Αυτή τη στιγμή που γράφω βρίσκομαι σ' ένα σπίτι αδειανό. Τα περισσότερα έπιπλα έχουν πουληθεί (για πενταροδεκάρες) και τώρα ετοιμάζω τον υπολογιστή (που επίσης έχει πουληθεί) για να τον παραδώσω το πρωί σ' ένα γελοίο κύριο που μ' έπρηξε με τα ηλίθια παζάρια του (δεν τον πετούσα στα σκουπίδια καλύτερα τον υπολογιστή;;;). Σβήνω λοιπόν και τα ηλεκτρονικά μου ίχνη από αυτό τον υπολογιστή και δεν ξέρω πότε θα τα ξαναπούμε. Έχω τις μαύρες μου.

Το σπίτι μου φαίνεται νεκρό, άψυχο και απρόσωπο. Δεν υπάρχει πλέον κάτι που να δείχνει ότι εδώ έζησα εγώ. Τα ράφια είναι άδεια. Στους τοίχους απομένουν μόνο τα περιγράμματα από τις αμέτρητες αφίσες και κάρτες που είχα μαζέψει και προσεκτικά τοποθετήσει με τα χρόνια εκεί. Τώρα που οι τοίχοι είναι γυμνοί αντιλαμβάνομαι πόσο μικρό είναι πραγματικά το σπίτι αυτό.

Μετακομίζω.

Σκέφτομαι πως πίσω από κάθε παράθυρο στη γειτονιά κρύβεται και μια διαφορετική ιστορία. Διαφορετικοί άνθρωποι που ζούν ζωές παράλληλες, ο ένας δίπλα στον άλλο, πολλές φορές χωρίς ποτέ να γνωριστούν. Σκέφτομαι πως, σε μιά πόλη που μοιάζει με απέραντη εργατική συνοικία, η ζωή στριμώχνεται μέσα στις τσιμεντένιες ποντικότρυπες κι εν τέλει είναι ο έρωτας που μας κρατάει ζωντανούς. Γι' αυτό και όσοι έζησαν σ' αυτή την πόλη θα την αγαπούν για πάντα...

Σκέφτομαι πως σε λίγες μέρες σ' αυτό το σπίτι θα μπεί ένας ξένος. Ξένος, όπως ήμουνα κι εγώ όταν πρωτοήλθα για να ζήσω εδώ. Δέν γνώριζα τίποτα για τον προηγούμενο ένοικο της τρυπίτσας μου παρά μόνο το όνομα του, από κάτι ξεχασμένους λογαριασμούς. Το ίδιο θα γίνει και με τον επόμενο. Τα σπίτια, που μέσα τους φτιάχνουμε τη ζωή μας, μας φιλοξενούν προσωρινά. Θα ήταν παράξενο άν ξέραμε ποιός έζησε και πώς έζησε στο παρελθόν μέσα στο χώρο που βρισκόμαστε σήμερα. Τα σπίτια κουβαλάνε μια μυστική ιστορία.

Παλιά είχα σκεφτεί να γράψω ένα γράμμα για τον επόμενο ένοικο. Να πώ "εγώ είμαι ο τάδε, που έζησα εδώ τα τάδε χρόνια και έκανα αυτό κι αυτό κι αυτό". Να πώ "εγώ τ' αγάπησα αυτό το σπίτι κι ελπίζω να συμβεί το ίδιο και σ' εσένα. Δεν θα γνωριστούμε ποτέ, αλλά κατά κάποιο τρόπο συνδεόμαστε...". Δεν έχω το κουράγιο να γράψω αυτό το γράμμα. Η ιστορία μου θα ξεθωριάσει σ' αυτούς τους τοίχους, όπως ξεθώριασε και για όλους τους προηγούμενους ενοίκους.

Ένας κύκλος κλείνει και ξεκινάει ένας άλλος. Το μέλλον είναι, όπως πάντα, θολό. Σε λίγες μέρες εγκαταλείπω για πάντα τη Θεσσαλονίκη που μου χάρισε τα πιο όμορφα μου χρόνια (μέχρι στιγμής).

Κι αφήνω πίσω μου περισσότερες "αποσκευές" απ' ότι παίρνω μαζί μου...
.

Χορεύουμε;

Είμαι ανάμεσα σε πολύ κόσμο, σε μια περίεργη αίθουσα χορού, με χρωματιστά φωτάκια και παλαβή διακόσμηση. Ακούγεται παράξενη μουσική απο κάπου μακριά. Κάποιοι πίνουν, άλλοι τραγουδούν και μερικοί χορεύουν.

Ξαφνικά έρχεται προς το μέρος μου μια πολύ χοντρή (όχι απλά χοντρή - τεράααστια) κοπελιά με κόκκινα μαλλιά πιασμένα ψηλά (φανταστείτε ένα χτένισμα που θα μπορούσε να κάνει η πιο παλαβή κομμώτρια του κόσμου μετά από 2 μπουκάλια ουίσκι...) και το πιο κίτς φόρεμα που έχω δεί ποτέ μου. Φρου-φρού κι αρώματα και ένα ψεύτικο λουλούδι σε μέγεθος καρπουζιού να κοσμεί τον δεξή της ώμο.

Μου λέει: "Χορεύουμε;"

και, πρίν προλάβω να της απαντήσω καν, με αρπάζει και ξεκινά να στριφογυρνάει, κρατόντας με σφιχτά στην αγκάλη της. Εγώ δεν μπορώ πια να αναπνεύσω αφού έχει χώσει το πρόσωπο μου ανάμεσα στα τεράστια βυζιά της. Ανεμίζω απελπισμένα τα χέρια μου. Πνίγομαι! Δεν ξέρω τί να κάνω. Ας με βοηθήσει κάποιος! Δεν αναπνέω! Πνίγομαι!!! Βοήθειααα!!!

Ξυπνάω...

Τελικά είχα πέσει μπρούμυτα με το κεφάλι μες το μαξιλάρι και όντως δεν μπορούσα να αναπνεύσω!

Αυτά παθαίνει κανείς όταν διαβάζει για διπλωματική και λέει να κοιμηθεί κάνα δίωρο γιατί δεν πάει άλλο!!!

Κοιμάσαι σαν τούβλο. Ξυπνάς ότι νά 'ναι. Πίσω στο διάβασμα τώρα...

Κ

ΥΓ. Ακούω πιθανές ερμηνείες για το τί θα μπορούσε να σημαίνει αυτό το όνειρο...

εικόνα από εδώ

Καλή πράξη που δεν έγινε & ο Ιησούς-Ινκόγκνιτο!

Επιστρέφω σπίτι αργά τ' απόγευμα, μέτα από μάθημα πιάνου, μια κρέπα σοκολάτα και ένα φραπέ σκέτο. Ήταν ωραία μέρα σήμερα - είδα κάτι φίλους που έιχε καιρό να τα πούμε. Φοράω τα ακουστικά μου και διασχίζω την παραλιακή. Ακούω μουσικές ανάλογα με την ώρα και τη διάθεση μου και χαμογέλω σαν βλάκας (αλήθεια, τρομάζουν οι άνθρωποι όταν βλέπουν κάποιον να χαμογελά σαν περπατά μόνος! - ένας παραπάνω λόγος για να χαμογελώ!). Η διαδρομή μου τελειώνει. Φτάνω στο τελευταίο ανήφορο πρίν απ' το σπίτι και το ανεβαίνω αργά. Όπως προχωρώ, χαζεύω τον κόσμο που περπατά στο στενάκι. Ξάφνου με σταματά μια θειίτσα και μου δείχνει ένα κάδο σκουπιδιών. Απορημένος βγάζω τα ακουστικά για να δώ τι έχει να μου πεί.

Μου λέει:
"Παλικάρι μου, κοίτα κι εσύ εδώ. Το πρωί πήρα μια εφημερίδα και πέταξα τα διαφημιστικά και τα περιοδικά που είχε μαζί της εδώ μέσα (στον κάλαθο δηλαδή). Νομίζω πέταξα και το πορτοφόλι μου μαζί."

Την κοιτάω καλά-καλά.
"Εγώ πάντως δεν το πήρα από εδώ" της λέω.

Με κοιτάει χασκιασμένη. Ά, δεν έχει χιούμορ, σκέφτηκα.
"Και τί θες να κάνω εγώ;" ρωτάω, αν και το είχα ήδη φανταστεί...

-"Μπορείς να δείς λίγο"...
-"Εμμ..."

Περιεργάζομαι τον κάλαθο: φίσκα, έτοιμος να εκραγεί, να στάζουν ζουμιά από παντού και να ζέχνει... Μια μπανανόφλουδα ακροβατούσε στο χείλος του...

-"Εμμ... όχι. Αν δέν ήταν στα σκουπίδια θα έβαζα το χέρι μου να ψάξω, αλλά... τί να πω; Με συγχωρείτε. Γειά σας!"

///

Καθώς ανέβαινα τις σκάλες, στην πολυκατοικία μετά, λίγο πρίν μπώ σπίτι, σκέφτηκα:

::αναπαράσταση εσωτερικού διαλόγου::

- Ίσως θα έπρεπε να τη βοηθήσεις...
- Καλά, τρελάθηκες; Να κολλήσω καμιά μαλαζαβράγκα και να τρέχουμε!
- Ναι αλλά ήταν αρκετά μεγάλης ηλικίας... μπορεί να είχε πρόβλημα με τη μέση της και γι' αυτό δεν μπορούσε να δεί...
- Πρόβλημα στο μυαλό έχει, μωρέ, άμα πετάει το πορτοφόλι της στα σκουπίδια!
- Ναι, αλλά...
- Τί; Αυτή το πέταξε στα σκουπίδια. Ας κάνει αυτή ανασκαφές να το βγάλει! Δεν θα παίξω εγώ τον Ιντιάνα Τζόουνς επειδή έκανε αυτή μια βλακεία!!!
- Ναι, αλλά θα έκανες μια καλή πράξη. Θα τη βοηθούσες. Θα έκανες έναν άνθρωπο να νιώσει όμορφα...
- Α, μή μου φορτώνεις τύψεις! Είπαμε κάνουμε καλές πράξεις αλλά με μέτρο.
- Βάζουμε όριο στις καλές πράξεις που θα κάνουμε κάθε μέρα;
- Εμμ...
- Άμα το κάνεις αυτό σημαίνει ότι δεν τις κάνεις αυθόρμητα. Τις επεξεργάζεσαι πρώτα. Τις μετράς, τις ζυγίζεις...
- Εμμ... ναι, ρε εαυτέ μου. Βλέπω πρώτα αν μπορώ να τις κάνω.
- Τι σημαίνει μπορείς; Δεν υπάρχει δεν μπορώ, υπάρχει δεν θέλω!
- Ε τότε ... δεν θέλω! Όταν πρόκειται να ζημιώσω από αυτό το πράμα. Πώς να το κάνουμε; Ποιός είμαι δηλαδή; Η μητέρα-Τερέζα;
- Είσαι φαρισσαίος...
- Πού τα θυμήθηκες αυτά; Πάνε χρόνια να τ' ακούσω!
- Ναι, αλλά θυμάσαι; Έλεγε στο μάθημα των θρησκευτικών στο σχολείο: "Αν σου ζητήσει κάποιος κάτι, σκέψου ότι σ'το ζητάει ο ίδιος ο Χριστός". Θυμήσου τις ιστορίες με τους ζητιάνους που ήταν στην πραγματικότητα ο Χριστός "μεταμφιεσμένος" και κανείς δεν το ήξερε...
- Δηλαδή, θες να πείς, η γριά ήταν -και καλά- ο Χριστός ινκόγκνιτο;
- Θα μπορούσε...
- Καλά, κι εγώ είμαι η Βασίλισσα Ελισάβετ - δε με βλέπεις;
- Άσ' τ' αστεία τώρα και σκέψου...
- Ρε άντε από δώ! Βάλθηκες στα καλά καθούμενα να με φορτώσεις με τύψεις. Βρε ούστ!!!
- Καλά, καλά... φεύγω. Αλλά σκέψ...
- Ξούτ είπα!!!
- ...
- Α στο διάλο πια... ...

///

Τελικά διαπιστώνω ότι - αν και δέν είμαι θρήσκος - μού 'χουν κάνει "ζημιά" οι θεολόγοι στο σχολείο... Αυτά παθαίνεις, όταν μια θρησκεία βασίζεται στις ενοχές και στις τύψεις... Μου τη σπάει, επίσης, αυτή η κοσμοθεωρία που αντιμετωπίζει το Θεό σαν Big Brother...

Είπαμε:

Κάνω καλές πράξεις όσο μπορώ. Όχι για να πάω στον Παράδεισο. Δεν ξέρω κάν αν υπάρχει. Δεν ξέρω καν αν υπάρχει θεός... Το κάνω για να δώσω λίγη χαρά σ' ένα συνάνθρωπο. Αυτό από μόνο του αξίζει για 'μένα και δεν περιμένω καμιά ανταμοιβή. Αν περίμενα, δεν θα είχε αξία αυτό επειδή θα ήταν απλά μια συμφεροντολογική συναλλαγή (με τον... Κύριο)...

Εσείς, όμως, στη θέση μου σήμερα, τί θα κάνατε; Θα βουτούσατε στα σκουπίδια;

...

δε νομίζω...

Κ



























εικόνα από εδώ ... ωραίο λογοπαίγνιο, ε;

ζητείται χρόνος...

Δεν πιστεύω στον κεραυνοβόλο έρωτα. Πιστεύω στη σωματική έλξη. Πιστεύω και στη ψυχική έλξη. Ιδίως σ' αυτην. Αλλά για να υπάρξει θέλει χρόνο για να γνωρίσεις τον άλλο. Και σήμερα όλο τρέχουμε. Δεν σταματάμε μια στιγμή για να δούμε ποιός είναι δίπλα μας. Ο έρωτας δημιουργείται αργά, σαν τα χρώματα σ' ένα λουλούδι που ανθίζει. Δε μοιάζει με τον κεραυνό, αλλά με τη βροχή που σιγά-σιγά φτάνει παντού και καταβρέχει τα πάντα, που δίνει ζωή στη γή.

Αλήθεια, πότε αντιλαμβανόμαστε ότι είμαστε ερωτευμένοι; Πότε ότι είμαστε ζωντανοί; Πόσος χρόνος πρέπει να περάσει; Η ζωή μας είναι μια πορεία στο χρόνο με αρχή και τέλος. Η μόνη πραγματική μας ιδιοκτησία είναι αυτός ο χρόνος. Έχουμε το χρόνο να ερωτευτούμε πραγματικά, ψυχή τε και σώματι;

Σκέψου: πόσο συχνά έχεις το χρόνο να σταθείς και να απολαύσεις ένα ηλιοβασίλεμα;


φωτό από εδώ

μικρή χειμωνιάτικη εικόνα

Δρόμος στρωμένος με πεσμένα φύλλα

που περπατώ κι ακούω στα βήματά μου

τα όνειρα του καλοκαιριού που πέρασε

να θρυψαλίζονται.

Μού 'λεγες η άνοιξη πως δέ θ' αργήσει,

μα εγώ

κρυώνω ακόμα...

Το στερεότυπο του δημιουργού και οι μανίες...

προειδοποίηση: μακρυνάρι!

Σήμερα συζητούσα στο κυλικείο της σχολής με μια φίλη, την Α., και ανάμεσα στα υπόλοιπα περί ανέμων και υδάτων ξεκινήσαμε συζήτηση για τη διπλωματική. Αυτή, λέει, θα ασχοληθεί με τον Marcel Duchamp (εικαστικός) και τον John Cage (συνθέτης), δύο σύγχρονους -σχετικά- δημιουργούς (που υπήρξαν και φίλοι μεταξύ τους) και τη σχέση τους με την τέχνη τους, την αντιμετώπισή τους απέναντι της.

Και οι δύο (αλλά και διάφοροι ομοϊδεάτες τους) αναθεώρησαν την θέση του καλλιτέχνη σε σχέση με το κοινό και, με τις επαναστατικές τους μεθόδους, "κατέστρεψαν" (δεν το λέω αρνητικά - προσέξτε!) το στερεότυπο του δημιουργού που βρίσκεται ψηλά στο βάθρο, μακριά από τους κοινούς θνητούς που ποτέ δεν θα μπορούσαν να τον φτάσουν και να κατανοήσουν την υψηλή του νόηση και γενικά τί συμβαίνει στο τρανό του μυαλό!

Το κίνημα αυτό υπήρξε αρκετά γόνιμο, αλλά πολλοί διαφωνούν με τα συμπεράσματα στα οποία μπορεί να φτάσει κανείς αν δεί το έργο τους με όλες τις φιλοσοφικές του προεκτάσεις. Δηλαδή την παραδοχή του ότι ο δημιουργός δεν είναι αυθεντία, δεν κατέχει κάποιο "θεϊκό" και τρομερό μυστικό, δεν διαφέρει από τους υπόλοιπους, δεν είναι ο "εκλεκτός". Κατ' επέκτασην όλοι είμαστε εν δυνάμει δημιουργοί και εν δυνάμει καλλιτέχνες (και επιστήμονες και οτιδήποτε άλλο). Το άν θα εκδηλωθεί αυτό εξαρτάται καθαρά από την παιδεία που θα λάβουμε σε κρίσιμη ηλικία (οι περισσότερες δεξιότητες που αναπτύσσουμε καλλιεργούνται σε συγκεκριμένη ηλικία - η μουσικότητα πχ στην ηλικία των 5 μέχρι 11 χρόνων - αλλιώς την έχασες τη μπάλα!... λένε...) αλλά και από τις ευκαιρίες που θα μας δώσει το περιβάλλον μας. Πχ αν οι γονείς μου δεν ήταν ρομαντικοί δεν θα με ενεθάρρυναν να ασχοληθώ με τη μουσική - τους ευχαριστώ γι' αυτό. Νά 'στε καλά γονείς μου ρομαντικοί!

Παρενθεσούλα:

Αυτό το είδα στο μπλόγκ της Πράσινης Νεράιδας και μ' άρεσε πολύ. Το βάζω εδώ λοιπόν...

Ο Κομφούκιος είπε το εξής: "Διάλεξε μιαν απασχόληση που σ'αρέσει και δεν θα έχεις να δουλέψεις ούτε μια μέρα στη ζωή σου".

Αυτό πρέπει να σκεφτόμαστε για να παίρνουμε θάρρος, όλοι εμείς που γνωρίζουμε ότι δεν πρόκειται ποτέ να πλουτίσουμε από την τέχνη μας (και μάλλον θα πεινάμε! δε βαριέ; εγώ θα είμαι ευτυχής και χορτασμένος ψυχικά - ελπίζω...)

κλείνει η παρένθεση.

Το αντεπιχείρημα σ' αυτή τη νέα αντιμετώπιση προς την τέχνη είναι η αντίδραση του ήδη επιρεασμένου από το παρελθόν (της τέχνης) κοινού που συχνά μπορεί να νιώσει ότι ο δημιουργός το χλευάζει και ότι δεν αφιερώνει χρόνο στο έργο του (συνεπώς πώς περιμένει να αφιερώσουμε εμείς;). Το αντίθετο γίνεται όμως. Μπορεί η διαδικασία της "κατασκευής" αυτού του έργου να μήν παίρνει πολύ χρόνο για να ολοκληρωθεί, αφιερώνεται όμως πάρα πολύς χρόνος στη σύλληψη της ιδέας γι' αυτό. Και επιπλέον αφού το έργο δεν μας φλομώνει με το "μεγαλείο" του, απαιτεί κι από εμάς να αφιερώσουμε χρόνο για να το καταλάβουμε, να δούμε την ιδέα και το συμβολισμό που κρύβεται από πίσω. Είμαστε έτοιμοι να το κάνουμε αυτό;

Στα πολλά, με την Α. συμφωνήσαμε ότι η δημιουργία προϋποθέτει έναν εγωκεντρισμό. Πώς να δημιουργήσεις αν δέν ασχοληθείς με τον εσωτερικό σου κόσμο, αν δεν απομονωθείς; Πώς δημιουργείς αν δεν θέλεις να εκφράσεις κάτι, εσύ ως μονάδα μέσα στην απεραντοσύνη του κόσμου;

Ίσως αυτός ο εγωκεντρισμός να αναιρεί εν τέλει μέρος των ιδεών αυτών των δύο λαμπρών ανθρώπων γιατί πιθανότατα και οι ίδιοι θα τον είχαν.

Και αυτός ο εγωκεντρισμός είναι που, κατά την Α., οδηγεί τον χώρο των "μεγάλων και διάσημων" καλλιτεχνών στο να είναι ανδροκρατούμενος. Γιατί μόνο ένας εγωκεντρικός άνθρωπος μπορεί να αφιερώσει τόσο χρόνο στην τέχνη του που να του γίνει σχεδόν μανία, που να γίνει η ζωή του. Και οι γυναίκες είναι σαφώς λιγότερο εγωκεντρικές.

Δηλαδή, την ρώτησα εγώ, θέλεις να πείς ότι οι γυναίκες δεν είναι εγωκεντρικές επειδή σε κάποια φάση της ζωής τους συνειδητοποιούν ότι μπορουν κάποια μέρα να γίνουν μάνες και χτίζουν την κοσμοθεώρησή τους γύρω από αυτό; (μια μάνα πάντα βάζει τον εαυτό της σε δεύτερη μοίρα - είναι βιολογικό...)

Αυτή απάντησε πως ναί, αλλά είναι και ζήτημα διαφορετικής ανατροφής που παίρνουμε από μικρά. Οι γυναίκες τείνουν να είναι πιό διαλλακτικές, οι άντρες -ως γνήσιοι κυνηγοί- τείνουν να είναι πιό εγωιστές, άρα και πιο εγωκεντρικοί.

Εδώ εγώ δεν πείστηκα. Απλά πιστεύω πως οι άντρες είμαστε πιό απλά και μονόχνωτα πλάσματα - που γίνονται λοιπόν πιό εύκολα μονομανείς και μονολιθικοί. Ουγκ!

Και γυρίζει μέσα στο μυαλό μου η φράση "a woman needs reason" που λέγαμε πρίν από λίγο καιρό με έναν άλλο φίλο. Σκέψου το λίγο...

Η φράση ολόκληρη είναι η εξής:
"a woman needs a reason to cheat, a man just needs a woman" δηλαδή: "Μια γυναίκα χρειάζεται λόγο για να απατήσει, ενώ ο άνδρας χρειάζεται απλά μια γυναίκα".

Τάχα! Διαφωνώ κάθετα με τα περί απιστίας που υπονοεί αυτή η φράση, γιατί πάντα και για όλους υπάρχει κάποιος λόγος που λειτουργούμε με τον τρόπο που επιλέγουμε να λειτουργήσουμε ακόμα κι αν δεν το συνειδητοποιούμε. Αλλά αν δούμε πίσω από την επιφανειακή σημασία αυτής της φράσης θα βρούμε κι άλλη ερμηνεία. Γενικά, για οτιδήποτε, μια γυναίκα θα ψάξει το λόγο που δικαιολογεί τις πράξεις τις ενώ ένας άντρας δεν το σκέφτεται τόσο. Μια γυναίκα χρειάζεται λόγο -να τον βρεί και να τον ξέρει- για να ασχοληθεί με κάτι. Υπεραναλυτικά πλάσματα! (αλλά τί να κάνουμε; συμπληρώνουν έτσι την αντρική μας απλοϊκότητα...)

Ο άντρας, λοιπόν, μπορεί να κάνει κάτι χωρίς να ψάξει ιδιαίτερα το λόγο γιατί το κάνει, και έτσι να αφιερωθεί στην μανία του και να γίνει "μεγάλος" σ' αυτό που κάνει. Μια γυναίκα χρειάζεται δυνατό επιχείρημα-λόγο για να πράξει αναλόγως και συχνά δεν το κάνει επειδή, εν τέλει συνήθως... δεν υπάρχει λόγος!

Προς αναγνώστες γένους θηλυκού: Τί νομίζετε; Διαφωτίστε με...

Κ

Υστερόγραφο: Το Κουνούπι ανακοινώνει περήφανα ότι ξεκινά τη διπλωματική του! Επίσης, σήμερα ανακάλυψα την σοκολάτα "υγείας" (ναι, καλά...) ΙΟΝ με μαστίχα Χίου. Μιάμ!
Σχόλια, ενστάσεις, διαφωνίες: ευπρόσδεκτα!

Ο κοινωνικός ρόλος ενός κουνουπιού...

Ποιός είναι ο κοινωνικός ρόλος ενός κουνουπιού; Σε τί εξυπηρετεί τους φυσιολογικούς κύκλους της πλάσης; Σε προηγούμενη ανάρτηση το κουνούπι εξήγησε την άποψη των Δαρβινιστών γι' αυτό. Επιπλέον το κουνούπι χρησιμεύει στη φύση ως τροφή για πουλιά, σαύρες και βατράχια...

Όπως λοιπόν και (τα κουνούπια ή άλλα ζωάκια) στη φύση, οι άνθρωποι έχουν την ανάλογη χρησιμότητα τους για την κοινωνία, ανάλογα με το ισχύον πολιτικο-οικονομικό σύστημα. Σε όλα τα δοκιμασμένα (μέχρι στιγμής) συστήματα οι άνθρωποι διαχωρίζονται σε κατηγορίες, σε "κάστες" ανάλογα με το ρόλο τους στην κοινωνία, τη χρησιμότητά τους, την προσφορά τους προς την πολιτεία.

Πιστεύω ο Πλάτωνας τα περιέγραψε αρκετά καλά στο έργο του "Πολιτεία" (γνωστότερο ως Πλάτωνος Πολιτεία). Ο Πλάτωνας είχε διατυπώσει σ' αυτό απόψεις ως προς το τί είναι η ιδεατή μορφή πολιτείας (όσον αφορά το κράτος, όμως με κοινωνικές προεκτάσεις, αφού δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει ένα τέτοιο σύστημα χωρίς την συνεργεία της κοινωνίας σ' αυτό). Κατά τον Πλάτωνα, οι κοινωνίες αποτελούνται από 3 κύριες τάξεις που συμβολίζουν τα ψυχοσωματικά χαρακτηριστικά ενός ανθρωπίνου όντος, δηλαδή: την επιθυμία, την λογική και τη βούληση. Περισσότερα εδώ.

Όλα αυτά είναι κυρίως συμβολικά και χρησιμοποιούνται στο έργο αυτό κυρίως για να απεικονίσουν τον ανθρώπινο ψυχισμό και τις ισορροπίες που υπάρχουν σ' ένα άτομο. Ωστόσο έχουν χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν από μονάρχες για να δικαιολογήσουν τις προσωπικές τους πολιτικές αντιλήψεις, καθώς και για το βάρβαρο κίνημα της ευγονικής.

Τελοσπάντων, ο Πλάτωνας, με λίγα λόγια, χωρίζει τους πολίτες στις εξής 3 κάστες:

1. Η Παραγωγική τάξη στην οποία ανήκουν οι κάθε λογής εργάτες και αγρότες, αρχιτέκτονες υδραυλικοί κλπ αλλά και οι έμποροι (χμμμ... μεγάλο χμμ... τί ακριβώς παράγουν οι έμποροι και οι κάθε λογής τραπεζίτες; σίγουρα όχι έργο... την οικονομική κρίση μήπως;)

2. οι Φύλακες στους οποίους ανήκουν οι ένοπλες δυνάμεις και οι αστυνομεύοντες μια ευνομούμενη πολιτεία (πάλι μεγάλο χμμμ... μπορούμε να μιλάμε για την αναγκαιότητα τους σήμερα όπως έχουν τα πράματα στον κόσμο -σκατά δηλαδή- με τη λογική του εφόσον υπάρχει ένας πρέπει να υπάρχουν όλοι. Όμως μπορείτε να με πείσετε για την χρησιμότητα τους; Εγώ τους βλέπω σαν καρκίνωμα στο ήδη σαθρό οικοδόμημα της σύγχρονης δημοκρατίας...)

και τέλος

3. οι άρχοντες ή κυβερνήτες για τους οποίους, πολύ ιδεαλιστικά, λέει ο Πλάτωνας ότι πρέπει να χαρακτηρίζονται από ευφυία, λογική, αυτοσυγκράτηση, αγάπη για την αλήθεια και τη φιλοσοφία - παραδέχεται δε ότι πολύ λίγοι είναι πραγματικά άξιοι να ανήκουν σε αυτή την ομάδα (για τους κυβερνήτες τρέφω τις αμφιβολίες μου αφού ελάχιστοι είναι ικανοί να παραμείνουν αδιάφθοροι από την εξουσία και -προσωπικά πιστεύω ότι- οι πραγματικοί ιδεαλιστές δεν την επιδιώκουν κιόλας...)

και μετά τρείς τελείες...

Ο Πλάτων δε λέει τίποτα για μερικές άλλες κατηγορίες επαγγελμάτων όπως πχ οι κληρικοί, οι ιερόδουλες, οι δικηγόροι, οι παροχοί υπηρεσιών (βλέπε δημόσιοι υπάλληλοι κ.α.) και οι καλλιτέχνες... Πού κατατάσσονται όλοι αυτοί;

Αν ξεκινήσουμε από τους δικηγόρους λέμε ότι μάλλον ανήκουν και στους παροχούς υπηρεσιών αλλά και στους άρχοντες αφού ασχολούνται με το νόμο και την νομοθετική εξουσία και συχνά επιδιώκουν και τη διοικητική. Οι δε παροχοί υπηρεσιών (δεν εννοώ τους παροχούς υπηρεσιών ίντερνετ!) εξυπηρετούν την κοινωνία με το λειτούργημα τους αφού διευκολύνουν (;) κάποιες καθημερινές διαδικασίες. Μετά θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι ιερόδουλες εξυπηρετούν το ανθρώπινο γένος αφού ικανοποιούν (με το αζημίωτο) κάποιες βιολογικές του ανάγκες. Οι κληρικοί το ίδιο, αφού κι αυτοί ικανοποιούν (επίσης με το αζημίωτο) τις ψυχολογικές του ανάγκες (δηλαδή μπερδεύουν ακόμα περισσότερο τα υπαρξιακά μας ή μας ποτίζουν ληγμένα...) Γενικά όλοι βρίσκουν τη θέση τους στο σύστημα με τον ένα ή τον άλλο τρόπο...

Και μετά έρχονται οι καλλιτέχνες.

Σ' αυτούς θέλω να πιστεύω ότι ανήκω κι εγώ (δε θα πώ τί ακριβώς γιατί μου αρέσει το καθεστώς ανωνυμίας προς το παρόν...) Μπορούμε να πούμε ότι παράγουν έργο; Όλοι -μα όλοι- εκτός από τους εικαστικούς δεν παράγουν κάτι το χειροπιαστό. Μόνο η τέχνη του ζωγράφου ή του γλύπτη διαδραματίζεται και στο πεδίο του χώρου, μόνο αυτοί φτιάχνουν κάτι που υπάρχει στον υλικό κόσμο, είναι μόνιμο και κατ' επέκταση μπορεί να αγοραστεί. Αν είναι τυχεροί, λοιπόν, αυτοί οι εικαστικοί θα βρεθεί κάποιος να αγοράσει το έργο τους για να εξασφαλίσουν αυτοί τα προς το ζήν. Το πρόβλημα είναι ότι οι αγοραστές είναι συνήθως ηλίθιοι νεόπλουτοι που ιδέα δεν έχουν από τέχνη και δυστυχώς αυτό (σύμφωνα με τους νόμους της προσφοράς και της ζήτησης - καταραμένο μάρκετιγκ!) καθορίζει το τί είναι τέχνη σήμερα και ποιά είναι τα κυρίαρχα ρεύματα.

Οι υπόλοιποι καλλιτέχνες - συγγραφείς, ποιητές, μουσικοί, ηθοποιοί κλπ (αλλά συχνά και οι εικαστικοί) - αφού δεν παράγουν κάτι χειροπιαστό, καταναλώσιμο, μπορούμε να πούμε ότι παρέχουν υπηρεσία. Αμφιβόλου χρησιμότητας μάλιστα... Είναι παραγωγικοί όσον αφορά το κοινωνικό-οικονομικό-πολιτικό σύστημα; Τί ακριβώς παράγουν; Πολιτισμό θα μου πείτε; Κι όμως, αυτό σε τί εξυπηρετεί ένα σύστημα, με τη μορφή που το αντιλαμβανόμαστε σήμερα;

Η πολιτεία μπορεί να χρησιμοποιήσει τις διάφορες εκφάνσεις πολιτισμού για να επιδείξει το μεγαλείο της και να αποδείξει ότι τελικά το σύστημα δουλεύει. Θα τις χρησιμοποιήσει για να πείσει τους αντιπάλους της για την ισχύ της - πράγμα που δεν ήταν μάλλον η επιδίωξη των καλλιτεχνών. Χαρακτηριστικά είναι τα παραδείγματα των πλουσίων που υπήρξαν προστάτες των τεχνών για παρόμοιους λόγους ανά τους αιώνες. Οι καλλιτέχνες μπορούν να δρέψουν τα ωφέλη από την αναγνώριση τους αυτή. Μέχρι εδώ όμως!

Στο παρόν σύστημα (αλλά και σε παλαιότερα) οι καλλιτέχνες πρέπει να βρούν τον τρόπο να πουλήσουν την τέχνη τους (συνεπώς μειώνονται και οι διαφορές τους με τις ιερόδουλες!). Πρέπει να βρούν τον τρόπο να γίνουν προϊόν, να γίνουν εμπορεύσιμοι - αλλιώς θα πεινάσουν! Ψάχνοντας αυτό τον τρόπο συχνά θα κάνουν εκπτώσεις όσον αφορά το έργο τους. Δημιουργικός γνώμωνας πλέον είναι το κέρδος κι όχι η ίδια η δημιουργία, η έκφραση, η τέχνη.

Μέσα στην παρούσα οικονομική κρίση είναι φανερή αυτή η κατάσταση. Ότι δηλαδή η τέχνη είναι πολυτέλεια και ακριβό σπορ, και για τον φιλότεχνο και για τον καλλιτέχνη. Αρχίζω να νιώθω σαν παράσιτο (γι' αυτό και κουνούπι!) και να αμφισβητώ την αντικειμενική χρησιμότητά μου. Αν πχ πάρουμε τις διάφορες κατηγορίες ανθρώπων και μεταφερθούμε σε μια φυλή στη εποχή του λίθου θα δούμε ότι ο άρχοντας είναι ο αρχηγός του χωριού, ο κληρικός και ο γιατρός ενσωματώνονται σε ένα άτομο, τον μάγο-γιατρό, αλλά οι αγρότες είναι αγρότες και ούτω καθ' εξής οι κυνηγοί, κτηνοτρόφοι, κτίστες κλπ. Τα υπόλοιπα επαγγέλματα είναι μεταγενέστερες εφευρέσεις καθώς όλοι ήταν και πολεμιστές και τραγουδιστές και ζωγράφιζαν στις σπηλιές τους κλπ. Το παράδειγμα αυτό το δίνω όχι για να ισοπεδώσω, αλλά για να δείξω τί ήταν πραγματικά αναγκαίο από αρχαιοτάτων χρόνων. Ζώντας στον αιώνα της εξειδίκευσης έχουμε τη ψευδαίσθηση ότι μόνο εμείς κατέχουμε τα μυστικά και τις δεξιότητες του επαγγέλματός μας κι ότι αυτά δεν είναι εγγενείς δυνατότητες του ανθρωπίνου γένους που μπορούν να αναπτυχθούν και να εκδηλωθούν με την κατάλληλη παιδεία...

Ανταλλάζουμε υπηρεσίες και κατ' επέκταση λεφτά. Γινόμαστε πρώτα καταναλωτές και μετά άνθρωποι.

Προβληματίζομαι.
Για το ρόλο μου, τη θέση μου, τη χρησιμότητα μου στην κοινωνία.

Προβληματίζομαι επειδή κι ο ίδιος ο Σωκράτης συζητώντας στην "Πολιτεία" λέει στον Πλάτωνα ότι η πραγματική και υγιής πολιτεία περιλαμβάνει αγρότες, τεχνίτες, έμπορους και δεν πρέπει να περιλαμβάνει ηγεμόνες (είδες ο Σωκράτης;) και πόλεμο (άρα ούτε και Φύλακες). Όμως δεν περιλαμβάνει ούτε περιττές πολυτέλειες όπως ο πχ χρυσός και σ' αυτήν δεν υπάρχει μια πληθώρα επαγγελμάτων όπως οι ποιητές κλπ...

Κάποιοι άνθρωποι, αυτοί που ασκούν τα "μεταγενέστερα" επαγγέλματα που ανέφερα πριν, ζουν λίγο πολύ σαν παράσιτα της πολιτείας. Και χρειάζονται πλάτες για να το κάνουν αυτό.

Ασκώ ένα τέτοιο επάγγελμα που στις προϊστορικές εποχές ήταν κοινό λειτούργημα για όλους. Και πιστεύω πως έτσι θα έπρεπε να είναι και σήμερα η τέχνη. Κοινό κτήμα όλων. Εγώ παίρνω το ρόλο του γελωτοποιού, στην καλύτερη των περιπτώσεων του διασκεδαστή. Απλός ψυχαγωγός λοιπόν. Παρηγορούμαι όμως με τη σκέψη του ότι αν και, σύμφωνα με τη σημερινή κοσμοθεώρηση, είμαι παράσιτο (βλ. κουνούπι!) που δεν παράγει έργο αντικειμενικά υπάρχουν και χειρότερα. Υπάρχουν και χειρότερα παράσιτα από 'μένα δηλαδή όπως πχ οι τραπεζίτες και οι στρατιωτικοί (βλ. μύγες, βδέλλες, ψείρες, σκουλήκια κλπ...)

Εγώ λιγότερη ζημιά σας κάνω. Και τουλάχιστον νιώθω και τύψεις!

Κ

Υστερόγραφο: Τα πιο πάνω γράφτηκαν για να εκφράσω τις ταπεινές μου ανησυχίες. Δεν είμαι ούτε κοινωνιολόγος, ούτε κάτι το σχετικό (απλά κουνούπι!) και κατανοώ ότι σε πολλά μπορεί να κάνω και λάθος. Τα σχόλια ευπρόσδεκτα καθώς και εισηγήσεις και links προς ανάγνωση για σχετικά θέματα :)